Konstantinapol'de toplanan 3. Şura'nın halka okuduğu bildiriden bir cümle şöyle der: "Cum in Ephesiorum civitatem pervenisest, in qua Yoanses Theologus et daipera Vergo Sancta Maria" 'Tanrıbilimcileri John ve Tanrının kutsal annesinin varışı' Az. Mary'nin hayatı ve ölümü hakkında detaylar Az. Mary'nin iki arkadaşı Az. Luke ve Az. John'a rağmen bilinmez çünkü her ikisi de Az. Mary hakkında farklı şeyler söylemişlerdir. Az. Luke İncil'de Az. Mary'i geleceğe umutla bakan biri olarak tarif etmiştir. Bu halifeler özellikle de İsa'ya inanan Az. Paul, genç dinin yayılmasını ve başarıya ulaşmasını sağladı. Diğer taraftan Az. John meseleye farklı bir açıdan baktı. Yeni bir çağın başlangıcı ve yeni bir itikadın doğuşunun acı verici olduğunu düşündü ama şiddetin bütün tehlikelerine, cezalandırmalarına ve ölüme rağmen bu yeni öğreti çok çabuk yayıldı.

Bütün bu kargaşanın arasında çarmıha gerilmiş İsa'nın yaralarından süzülen kanları gören Mary'di. Bu yeni bir camianın kutsal doğum günüydü. Az. Mary İsa ve kilise tarafından takdir edilmişti ama çok acı çekiyordu. Issız bir yere kaçtı. Orada Tanrı ona karnını doyurması için bir sığınak hazırladı. Az. John, Az. Mary ile ilgili herşeyi biliyordu ve onu hiçbir zaman yalnız bırakmadı, hep yanında kaldı. Oğlu çarmıha gerildikten sonra İsa'nın annesinin Kudüs'te kalmasının artık hiçbir anlamı yoktu.

Bütün Hıristiyanları üzen bir karar alıp kenti terk etti. Diğer taraftan Efes kentine yakın Panaya-Kapulu (Az. Mary'nin evinin bulunduğu yer) yakınlarında ormanlarla çevrili sessiz, huzur dolu bir vadiye yerleşti ve huzuru burada buldu. İnsanlar yılda bir kez gizemli alay törenleriyle Artemis'i kutlamak üzere Salmisos Dağı'na tırmandıklarında aslında gizli kalmış Az. Mary'nin asıl ziyaret edilmesi gereken kişi olduğunun farkında değildiler. Dahası Az. Paul'ün aslında Az. Mary'nin

Efes'e sürüldüğünü bildiği kanısı oldukça güçlüdür. Mr. F. Stricher tarafından yazılmış "Schweizerissche Kirchenzeitung" başlıklı makalede Stricher, "Efes'teki kutsal Az. Mary’ye saygı duyun, Roma'ya değil" diyor.

EFES'TEKİ MERYEM ANA KİLİSESİ
İlk üç yüzyıl Az. Mary'nin şanssızlığının ve ölümünün sırrını sakladı. Fakat belki de bu Tanrının isteğiydi. Antik dünya asla Bakire Mary’nin kişiliğini fark edemedi. Bununla birlikte Efes kenti ona saygı duymanın tamamıyla bilincindeydi. Efes'te ilk Hıristiyan kilisesi büyük bir avlu ve klasik stilde sütunlarla çevrilmiş, insanları görünüşüyle şaşırtan bir güzellikte inşa edilmişti. Efes'e gelen hiçbir ziyaretçi ruhani önemi olduğu kadar mimari öneme de sahip St. Mary Kilisesi'nin kalıntılarını görmeden geri dönmez. Bazı eski rehberler iki kiliseden söz ederler ama bu kesin değildir. Kilise kentin değişen kaderiyle birlikte üç kez değişime uğramıştır.

Klasik kilise 260 m. uzunluğunda, içinde vaftiz odasının bulunduğu etrafı sütunlarla çevrili bir bazilika şeklindeydi (dikdörtgen biçiminde kilise). Önce konsey sonra Hıristiyan Meclisi M.S. 449 yılında bu kiliseyi Hıristiyanlığın merkezi ilan ettiler. Kilisenin bir bölümü tahrip olduktan sonra, kilisenin batı kısmı kubbeli bir bazilikaya dönüştürüldü. Bu kilisenin vaftiz odası Anadolu'daki en iyi muhafaza edilmiş olanıdır. Efes, Az. Mary sayesinde birçok ziyaretçi toplamıştır. Tarih, arkeoloji ve dini açıdan çok enteresandır. "Efes bize Az. John, Az. Timotheus ve özellikle de meditasyon hayatı yaşamış olan Az. Mary gibi büyük Hıristiyan liderlerini

hatırlatır ve dahası günümüzün inanç sahibi insanlarının aklına Hıristiyanlığı sokar." Az. Mary'nin, Panaya-Kapulu Dağı'ndaki küçük mütevazı manastırı hayal edilebilecek en güzel doğal mekandır.

PANAYA-KAPULU
"Ya da Efes'teki Meryem Ana Evi"
Uzun yıllardan beri Hıristiyan camiasında Az. Mary'nin ölümü ve mezarı üzerine öne sürülen iki hipotez vardır.
1- Tarihçilerin belirttiği gibi "Dormitio Hıetosoymitana" yani, "ölüm Kudüs'tedir." Kudüs ki, o İsa'nın doğduğu ve aynı zamanda öldürüldüğü yerdir. .
2- Yine bazı tarihçilerde şöyle der: "Dormito Ephesian" yani; "ölüm Efes'tedir". Öyle ki bu ölüm, İsa'nın annesinin emanet edildiği halife Az. John'un gözleri önünde olmuştur. (St. John xx 26-27) Latinlere göre, Az. John bir yapıtında, halifesiyle birlikte kendi evinde kaldığını söylemiştir. Bu yüzden Az. John Efes'te yaşamış, orada piskopos olmuş ve orada ölmüş olmalı.
Mezarı Justinyen'in yapılmasını emrettiği büyük bir bazilikanın üstüne kurulmuştur ve hala orada bulunmaktadır. Bu arada Efes'in bu çağı 7. Yüzyıl'a kadar Cornelius, Lapide, Serri, Tillement, Baillet ve Benoit gibi eski çağın ünlü yazarları bu devrin savunucularıdır. Papa 1740-58 yılları arasında bir bildiri yayınlamıştır, Bildiride şöyle denmişti:" Az. John görevini en iyi şekilde yapmıştır." Tanrı bilimcilerin çoğu yapıtlarında Az. Mary'nin Efes'te yaşadığını öne sürmüşlerdir.
Lipsius Az. Mary'nin Efes'e Az. John'un peşinden geldiğinden hiç kuşkusu olmadığını belirtir. Tanrıbilimci Ernst Gurius daha da ileri giderek, "Az. Mary'nin mezarı M.S. 1 Yüzyıl'da Efes'teydi." der. Bu raporu 7 Mart 1874 de Efes hakkındaki bir oturuma katılmak üzere Berlin'de toplanan bir grup beyefendinin önünde verir. Mary'nin Efes'teki mezarı ve ölümü hakkında bir çok şey yazılabilir. İlk resmi Hıristiyan ibadeti Efes'te başlamış ve ilk kilise ve bazilika Az. Mary'nin onuruna Efes'te inşa edilmiştir. Ruhani bir konsey ilk kez muhteşem yıkıntılar arasında toplanmıştır. Uzun yıllardan beri her yıl ağustosun 15'inde Panaya-Kapulu Paskalyası Kutsal Çeşmenin yanında kutlanmaktadır. Bavyeralı bir bayan olan Catherine Emmerich bir paskalyada Az. Mary'nin Kudüs'te değil, kesinlikle Efes'te öldüğünü ve mezarının son kalıntılarının bugünkü binadan 500m. kadar derinlikte görülebileceğini iddia eder.

Böylece hem kutsal ev hem de kalıntılar Hıristiyan dünyasınca tanındı. Ne yazık ki Catherine Emerich'in evin 500m. derinliğinde olduğunu iddia ettiği mezar bulunamadı. Mezar için yapılacak araştırma arkeologlar ve otorite sahibi bir Hıristiyan Tanrıbilimci tarafından yapılacak ciddi ve bilimsel bir araştırma olmalıdır. Bu imkansız gözüküyor. Bu mezarı topraktan çıkarmak sadece Hıristiyan dünyasını değil, aynı zamanda Az. Mary'e karşı derin bir saygı duyan Müslümanları da ilgilendirmektedir. Kur'an'daki birçok surede Az. Mary'den bahsedilir. Onun mucizevi bir biçimde İsa'yı dünyaya getirdiği kabul edilir. Müslümanlar İsa'yı nasıl tanıyorlarsa onun kutsal annesi hakkında da bilgileri vardır.
Adres: Kuşadası Cad. Selçuk/İzmir
Tel: (232) 892 60 10 - Fax: (232) 892 70 02