 |
Perge Tiyatrosu kazıları, 1985-1993 yılları
arasında Türk bilim heyetleri tarafından gerçekleştirildi.
Kazılar sırasında, şu anda tiyatro içerisinde
orijinal yerinde duran Dionysos frizinden
başka, Kentauromakhia ve Gigantomakhia frizlerine
ait parçaların yanı sıra, ilginç bir biçimde
bezemelerinin bir kısmı tamamlanmış, bir kısmı
ise yarım kalmış çok sayıda mimari eleman
bulunmuştur. Perge Tiyatrosu’nda iki esas
yapı evresi saptanmıştır. |
| Mimari konstrüksiyonun ve bezemelerin durumuna
göre sahne binasının, önce iki katlı olarak
tasarlandığı, daha sonra üçüncü katın eklendiği;
bu sırada “proskenion”un da yeniden ele alındığı
tespit edilmiştir. Bezemelerin tümünün belli
bir zaman içerisinde tamamlandığı, değişik
dönemlerde tekrar tekrar bitirilmesine çalışıldığı
anlaşılmıştır.
Mimari kompozisyonun özelliklerinden ve tanrıların
üstünlüğünden ötürü Gigantomakhia frizinin
üçüncü katta; Kentauromakhia frizinin de ikinci
katta yer aldığı anlaşılmaktadır. “Porta Regina”
üzerinde ise kurban sahnesi vardır. |
Perge Tiyatrosu'ndaki yapım ve onarım evreleri,
yapıyla ilgili herhangi bir yazılı kaynak
olmadığından, Anadoluda kesin tarihlendirilmiş
yapı, lahit ve kabartmaların stil özellikleriyle
kıyaslanarak belgelenmiştir. Buna göre, ilk
sahne binası yaklaşık İ.S. 170'lerde yapılmaya
başlanmış, İmparator Septimius Severus’un
İ.S. 193-211 yönetimi sırasında tamamlanmıştır.
Daha sonra bu yapıya bir kat daha |
 |
eklenmiştir. Bu üçüncü kat mimari süslemelerinin
çoğunlukla Severuslar dönemi özelliklerini
taşımasından dolayı ikinci yapı evresinin
İmparator Severus Alexander (İ.S. 222-235)
ya da Maximinus Thrax (İ.S. 235-238) zamanlarında
yapıldığı düşünülmektedir.
Detay çalışmalarının İ.S. 235-240 ve 260-265
yılları arasında, özellikle İmparator Gallienus
Döneminde yoğunluk kazanarak sürdüğü görülmektedir.
İ.S. 275-276 yılları arasında savaş kasasının
İmparator Tacitus tarafından Perge’ye getirilmesi
ile ekonomik durumu canlanan kentte, tiyatronun
bir kez daha ele alındığı; tamamlanmaya çalışılan
sahne binasının mimari detaylarının yanı sıra
tiyatroda “su oyunları” için yapılan değişikliklerin
de bu döneme rastladığı varsayılmaktadır.
“Proskenion” ve birinci katta bulunan devşirme
malzemeler, sahne binasının Geç Roma Devrinde
onarım gördüğünü ortaya koymaktadır. Bu devşirme
malzemelerin, en geç İ.S. 450-475 yılllarına
ait olması, yapının bu tarihlerden sonra onarıldığını
düşündürmektedir. Bunun yanı sıra, onarım
dolayısıyla tümden yenilenen bir alınlığın
mimari bezemesinin İmparator Iustinianus Dönemindeki
çalışmalara benzemesi, ancak çok yüksek kabartma
olmaması bakımından biraz daha erken bir döneme
bağlanması; bu nedenle son yapı çalışmalarının
İmparator Marcianus (İ.S. 450-457) ve Iustinianus
(İ.S. 527-565) dönemleri arasında tarihlendirilmesi
gerekmektedir.
Kazılar sırasında bulunan heykeller, özgün
konumlara göre sahne binasındaki nişlere yerleştirilmiş
olarak rekonstriksiyon panosunda gösterilmiştir. |