Model uçaklar, insan taşıma yeteneği olmayan, havadan
ağır, belirli boyutlarda yapılan, kontrollu ve serbest
olarak uçabilen hava araçlarıdır. Model uçak yapımı ve
uçurmak oldukça zevkli ancak
sabır isteyen bir hobidir. Ülkemizde
pek çok model uçak kulübü ve üyesi bulunmaktadır. Türk
Hava Kurumu (THK) tarafından farklı kategorilerde model
uçak kursu verilmektedir. Model Uçak Kategorileri Pek çok çeşidi bulunan model
uçaklar Uluslararası Havacılık Federasyonu (FAI) tarafından
uçuş ve imalat özelliklerine göre kategorilere ayrılmıştır.
Serbest Uçuş Modelleri (F1) Bu kategori ana prensibi uçuş
esnasında modelci ve model arasında hiçbir fiziksel
bağlantının bulunmaması esasına dayanır. Bu kategorinin
9 alt sınıfı mevcuttur. Bunlardan bazıları şunlardır:
* Serbest Uçuş Planörleri
(F1A)
* Serbest Uçuş Lastik Motorlu Planörler (F1B)
* Serbest Uçuş Piston Motorlu Planörler (F1C) Tel Kontrol Model Uçakları (F2) Bu kategoride modele doğrudan bağlı uzayıp
kısalmayan bir
veya daha fazla tel ve kablo vasıtasıyla, modelin uçuşu
esnasında kumanda yüzeylerini hareket ettirerek uçuşu
ve akrobatik hareketlerin yaptırıldığı bir model uçaktır.
4 alt sınıfa ayrılır:
* Tel Kontrol Sürat Modelleri (F2A)
* Tel Kontrol Akrobasi Modelleri (F2B)
* Tel Kontrol Takım Yarışı Modelleri (F2C)
* Tel Kontrol Savaş modelleri (F2D) Radyo Kontrollü Uçuş Modelleri
(F3) Yerdeki pilot tarafından radyo
frekansları kullanılarak model uçağa kontrol yüzeyleri
vasıtasıyla uçuş esnasında durum, irtifa ve aerodinamik
manevralar yaptırılan bir uçuş türüdür. F3 Kategorisi
9 alt sınıfa ayrılır. Bunlardan bazıları;
* Radyo Kontrollü Motorlu Akrobasi Modelleri (F3A)
* Radyo Kontrollü Planör Modelleri (F3B)
* Radyo Kontrollü Helikopter Modelleri (F3C) Uzay Modelleri (S) Gücünü katı yakıtlı bir motorla
sağlayan, yerçekimine karşı aerodinamik kaldırma gücü
kullanmaksızın havaya çıkan, tekrar uçuşa çıkarılmak
maksadıyla üzerinde yere emniyetli bir şekilde dönmesini
sağlayan çeşitli mekanizmalar bulunan (paraşüt, strımır)
araçlara denir. Model roketler uçuş sistemlerine göre
10 alt sınıfa ayrılırlar. Bunlardan bazıları:
* İrtifa Modelleri (S1)
* Paraşüt süreli Modeller (S3)
* Bust Planör Süreli Modeller (S4)
* Ölçekli Modeller (S7)
Teknik Özellikleri Serbest uçuş Planörler (F1A) Yüzeyalanı(St): 32-34dm²
Minimum ağırlık: 410 gram
Çekme kablosunun maksimum uzunluğu: 50 m
Bu teknik özelliklere sahip herhangi bir şekilde motoru
bulunmayan, modelcinin 50 m uzunluğundaki bir misina
ile çekerek havada serbest bırakıp uçuşunu sağlayabilen
bir planör modelidir. Yarışmalarda her
modelcinin en fazla
4 modelle katılmasına müsaade edilir, her yarışmacının
7 resmi uçuş yapma hakkı vardır. Önemli olan resmi uçuşların
toplam süresidir.
Serbest Uçuş Lastik Motorlu Modeller (F1B) YüzeyAlanı: 17-19dm²
Motorsuz olarak minimum ağırlık: 195 gr
Motorun yağlanmış olarak maksimum ağırlığı: 35 gr
Bu teknik özelliklere sahip üzerinde 35 gr ağırlığında
bir lastik motorun kurularak lastiğin boşalması esnasında
pervaneden dolayı oluşan çekiş gücü ile irtifa alan
ve uçuşa devam edebilen bir planör modelidir. Yarışmalarda
her yarışmacının 4 modelle katılma hakkı vardır. 7 resmi
uçuş yapması gerekir. Esas olan 7 resmi uçuş sonundaki
toplam uçuş süresidir.
Piston Motorlu Serbest Uçuş Modelleri (F1C) Motorun maksimum hareket
alanı: 2,5 cm³
Minimum toplam ağırlık motor hacmine: 300 g/cm³
Minimum yük: 20 g/dm²
Motorun maksimum çalışma süresi (model bırakıldıktan
sonra): 7 saniye
Üzerinde en fazla 2.5 cm³
hacminde bir motoru olan ve ilk irtifa alabilme gücünü
bu motorla sağlayan bir modeldir. Model salıverildikten
sonra motorun en fazla çalışmasına müsaade edilen süre
7 sn dir. Model motor durduktan sonra serbest uçuşa
devam eder. Yarışmacının yarışmalara en fazla 4 modelle
katılmasına müsaade edilir. 7 resmi uçuş hakkı vardır.
Esas olan resmi uçuşların sonundaki toplam uçuş süresidir. Tel Kontrol Sürat modelleri (F2A) Gücünü bir piston motordan alan ve kaldırıcı kuvvetini,uçuş
esnasında sabit kalması gereken (kontrol alanları hariç)
taşıyıcı yüzeylere etki eden aerodinamik kuvvetlerden
elde eden bir model uçaktır.
Motor yada motorların maksimum
hacmi: 2.5 cm³
Minimum toplam yüzey alanı / motor silindir hacmine:
2 dm²/ cm³
Maksimum Yük: 100 g/dm²
Maksimum kanat uzunluğu: 100 cm
Bu yarışmalarda amaç 15.92 m yarıçaplı bir daire etrafında
10 turu yani 1 km lik bir yolu minimum zamanda kat etmektir.
Her yarışmacının 3 resmi uçuş hakkı vardır.
Tel Kontrol
akrobasi modelleri (F2B) Gücünü bir piston motorla
sağlayan ve aerodinamik güçlerin (kontrol alanları hariç)
uçuş esnasında sabit duran taşıyıcı yüzeyler üzerinde
etkisi ile irtifa alan model uçaklardır. Maksimum ağırlık: 5 kg
Maksimum yüzey alanı: 150 dm²
Maksimum yük: 100 g/dm²
Maksimum silindir hacmi: 10 cm³ Bu model uçakların yarışmaların
da her yarışmacının 2 resmi uçuş yapma hakkı vardır.
yarışmalardaki amaç FAI tarafından
belirlenmiş 16 adet akrobatik manevrayı en iyi şekilde
yapmaktır. Tel Kontrol takım yarışı modelleri (F2C) Gücünü bir piston motorla sağlayan ve aerodinamik
güçlerin (kontrol alanları hariç) uçuş esnasında sabit
duran taşıyıcı yüzeyler üzerinde etkisi ile irtifa alan
model uçaklardır. Model yarı ölçekli tipinde olmalı
ve genel hatları orijinaline benzemelidir.
Maksimum silindir hacmi: 2.5 cm³
Minimum yüzey alanı 12 dm²
Maksimum ağırlık 700 gr
Takım yarışı olayı, eleme yarışlarını takiben yarı final
ve final yarışmalarının yapıldığı bir müsabakadır. Bu
müsabakada özel olarak imal edilmiş 3 model aynı anda
yarışır. Ve aynı sahada uçarlar. Her biri bir pilot
ve bir makinist tarafından yönetilir. Her biri bir takımı
temsil ederler. Eleme ve yarı final yarışları 100 tur
10 km uzunluğunda, finalde ise 200 tur 20 km uzunluğ
undaki mesafeleri 3 er kişilik gruplar halinde uçarlar. Savaş modelleri (F2D) Gücünü bir piston motorla sağlayan ve aerodinamik
güçlerin (kontrol alanları hariç) uçuş esnasında sabit
duran taşıyıcı yüzeyler üzerinde etkisi ile irtifa alan
model uçaklardır.
Maksimum yüzey alanı: 150 dm²
Maksimum ağırlık: 5 kg.
Maksimum yük: 100 g/dm²
Maksimum motor hacmi: 2.5 cm³
Savaş olayı içinde eleme, yarı finaller ve final yarışları
olan bir yarışmadır. Bu yarışmalarda iki model aynı
zamanda ve aynı daire içinde önceden tespit edilen bir
süre ile uçuş yaparlar. Modelin arkasına uzunluk ekseni
doğrultusunda, krepon kağıttan kesilmiş bir şerit bağlanır.
Uçuş yapan iki model de bu şeritleri kesmeye çalışır
ve kesilen her şeritten puan alınır. Mekanik motorlu akrobasi modelleri
(F3A) Yerdeki pilot tarafından
radyo frekansları kullanılarak model uçağa kontrol yüzeyleri
vasıtasıyla uçuş esnasında durum, irtifa ve aerodinamik
manevralar yaptırılan bir model uçak türüdür.
Maksimum yüzey alanı: 150 dm²
Maksimum ağırlık: 5 kg
Maksimum iki zamanlı motor hacmi: 10 cm³
Maksimum dört zamanlı motor hacmi: 20 cm³
Maksimum elektro motor gücü: sınırsız
Bu model uçakları yarışmalarında eşit zaman dilimleri
içinde yarışmacılara uçuş hakkı verilir ve bu uçuşlar
sırasında FAI nin vermiş olduğu 3 adet uçuş programından
biri organizatör tarafından belirlenerek yarışmacılara
duyurulur ve bu programlardan biri içerisindeki akrobatik
manevralar en iyi şekilde yarışmacılar tarafından yapılmaya
çalışılır.
Termik Süzülüş
Planör modelleri (F3B) Üzerinde motor bulunmayan aerodinamik güçlerin sabit
duran yüzeyler üzerine etkisiyle irtifa alan, yerdeki
bir pilotun radyo kontrol cihazı kullanarak sevk ve
idare ettiği bir model uçaktır. Maksimum yüzey alanı: 150 dm²
Maksimum uçuş ağırlığı: 5 kg
Yüzey alanı üzerine düşen yük: 12 ile 75 gr/ dm² Gövde
Burnun minimum Yarı çapı: 7.5 mm
Bu modellerin Yarışmalarında yapılması gereken 3 görev
vardır. Bunlar süre,mesafe,hız görevleridir.
Süre görevinde amaç 9 dakika içerisinde 7 dakikalık
uçuşu tam olarak gerçekleştirip sabit bir noktaya inebilmektir.
Mesafe görevinde ise amaç sabit iki nokta arasında,
4 dakika içerisinde en fazla turu tam olarak gerçekleştirmektir.
Hız görevinde amaç sabit iki nokta arasında 4 geçişi
minimum zamanda yapabilmektir. Helikopterler (F3C) Tüm kaldırıcı kuvvetini
ve yatay tahrik gücünü dikey bir eksen veya eksenler
etrafında dönen, motorla çalışan rotor sistemlerinden
alan bir model helikopterdir.
Rotor(lar) maksimum tarama alanı 300 dm²
Maksimum ağırlık: 6 kg
Maksimum motor hacmi (iki zamanlı): 10 cm³
Maksimum motor hacmi (dört zamanlı): 20 cm³
Yarışmalarda pilotun amacı 10 dakikalık süre içerisinde
FAI tarafından belirlenmiş 9 hareketi en iyi şekilde
yapması beklenir İrtifa Modelleri (S1) Bu modellerde amaç Üzerindeki motor yardımı ile
en yüksek irtifa ya çıkmaktır. İrtifa hesaplamaları
teodolitler yardımı ile yapılır. S1 modelleri motor
güçlerine göre kendi içerisinde 6 sınıfa ayrılır. Paraşüt süreli model roketler (S3)
Katı yakıtlı motor ateşlendikten sonra motor gücü ile
tepe noktasına gelmeden gecikme süresi dediğimiz. Sürede
çıkış yavaşlar ve akabinde motordaki ikinci tepkime
ile modelin içindeki paraşüt dışarı çıkarak inmeye başlar.
Yarışmalarda her yarışmacının 3 resmi uçuş yapma hakkı
vardır. Esas olan model ateşleme anı ile yere indiği
an arasındaki süredir. Resmi uçuş sürelerinin toplamı
yarışmacının puanıdır. S3 sınıfı motor güçlerine göre
4 alt sınıfa ayrılır. Bust planör model roketler (S4) Model roket motorunun gücü ile hızlandığında
yerçekimine karşı koyan taşıyıcı yüzeyleri olmaksızın
irtifa ya çıkan motor gücü bittikten sonra aerodinamik
taşıyıcı güçler yardımıyla geri dönüp inebilen model
roketlerdir. Yine bu sınıfta da her yarışmacının 3 resmi
uçuş hakkı vardır. Esas olan rampadan çıkış anı ile
yerdeki süratsiz kaldığı an arasındaki zamanların toplamıdır.
S4 sınıfının motor gücüne göre 6 adet alt kategorisi
vardır. Ölçekli irtifa model roketleri (S5) S5 modelleri gerçeği
olan bir roket yada güdümlü merminin ölçekli bir şekilde
küçültülerek yapılmasını gerektirir. S5 modelleri de
S1 modellerinde olduğu gibi amaç en yüksek irtifa ya
çıkabilmektir. S5 sınıfının motor gücüne göre 6 alt
sınıfı vardır. Ölçekli uzay modelleri (S7) Bu tip model roketler halen mevcut yada tarihi güdümlü
mermiler roket araçları veya uzay araçlarının ölçekli
olarak imalini ve uçurulmasını gerektirir. Yarışmacılar
çeşitli şekillerle kendilerinin imal ettiklerini ispatlamaları
gerekir. Değerlendirmelerini uçuş ve yapım olarak iki
sınıfta ele alınabilir.
Kurslar THK Okulların tatil olduğu
dönemlerde müracaat eden öğrencilere devamlı kurslar
açmaktadır. Ayrıca, okulların havacılık kollarında eğitim
yaptırmak üzere öğretmenlere de Model Uçak Rehber Öğretmen
Kursu açmaktadır. Bu kurslarda çoğunlukla serbest olarak
uçabilen modellerin yapımı ve uçurulması projesi üzerinde
çalışılmaktadır.Kurslar Türkkuşu Etimesgut tesislerinde
ya da bölgesel olarak ücretli-ücretsiz, yatılı-yatısız
gibi şekillerde verilmektedir.
Başlangıç Kursları Başvuru: 13 Yaşını doldurmuş herkes THK Genel Başkanlığı'na
müracaat ederek başvurabilir.
Hizmetler: Kurslara Ankara dışından katılanların, 3
öğün yemek ve yatak ihtiyaçları, Ankara içinden katılanların
öğle yemekleri ve sabah-akşam şehir merkezine kadar
ulaşımları THK yine tarafından sağlanır.
Eğitim süresi: 5 gün, toplam 40 saat.
Eğitim: Gökçen model uçağının imalat ve uçuşu temel
aerodinamik bilgileri gibi teori ve uygulamalı dersler
verilir. Kurs sonunda kursa katılanlara başarı durumlarına
göre A-B-C sertifikaları verilir. Tekamül Kursları: Başvuru: Başlangıç kurslarını
başarı ile bitiren ( C sertifikası alan) kişilerin katılabileceği
bir kurstur. Bu kurslara katılmak için THK Genel Başkanlığı'na
müracaat edilmesi gerekir.
Hizmetler: Kurslara Ankara dışından katılanların, 3
öğün yemek ve yatak ihtiyaçları, Ankara içinden katılanların
öğle yemekleri ve sabah-akşam şehir merkezine kadar
ulaşımları THK yine tarafından sağlanır.
Eğitim süresi: 10 iş günü.
Eğitim: Bu kursta F1H (A1) modelinin imalatı ve uçuşu
gösterilir. Kursa katılıp kursu başarı ile bitiren kursiyerlere
Model Uçak Tekamül Sertifikası verilir. İleri Tekamül Kursları: Başvuru : Tekamül kursuna
katılıp başarı ile bitiren kişiler başvurabilir. THK
Genel Başkanlığı'na müracaat edilmelidir.
Hizmetler : Kurslara Ankara dışından katılanların, 3
öğün yemek ve yatak ihtiyaçları, Ankara içinden katılanların
öğle yemekleri ve sabah-akşam şehir merkezine kadar
ulaşımları THK yine tarafından sağlanır.
Eğitim süresi :. 10 iş günü.
Eğitim : Bu kursta F1A (A2) model Uçağı çeşitli değişik
malzemeler kullanılarak imalatı ve uçuşları, çeşitli
nazari bilgiler verilir. Kursa katılıp kursu başarı
ile bitiren kursiyerlere Model Uçak İleri Tekamül Sertifikası
verilir. Rehber Öğretmen Kursları Başvuru: Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda
havacılık kolu açmak isteyen öğretmen yada üniversitelerde
bu yapıdaki organizasyonları gerçekleştirecek üniversite
öğrencileri ya da öğretim görevlilerine verilir. THK
Genel Başkanlığı'na müracaat edilmelidir.
Hizmetler: Kurslara Ankara dışından katılanların, 3
öğün yemek ve yatak ihtiyaçları, Ankara içinden katılanların
öğle yemekleri ve sabah-akşam şehir merkezine kadar
ulaşımları THK yine tarafından sağlanır. Eğitim süresi: 10 iş günü.
Eğitim Kursta F1A (A2) Model uçağı yaptırılır. Çeşitli
teorik bilgiler, havacılık kollarının görev ve sorumlulukları
anlatılır. Kursa katılıp kursu başarı ile bitiren kurisyerlere
Model Uçak Rehber Öğretmen sertifiakası verilir.
Radyo Kontrol Kursları: Kurslar periyodik olarak
yapılmayıp yıl boyunca istekli kişilerin müracaatlarına
göre açılabilmektedir. Kurslarda kişilere radyo kumandalı
ve motorlu uçuş yapabilen, bir model uçağın imalatı veya
uçuşu öğretilmektedir. Bu kurslar 2 kategoride verilmektedir. Radyo Kontrol Uçuş Kursları: Bu kurslar periyodik olarak
açılmayıp sadece
kişilerden gelen isteklere göre
yıl boyunca sürekli düzenlenebilmektedir. kişilerin müracaatlarıyla
yapılacak koordine ile çalışma programı çıkarılır. Bu
programa göre kişilere Radyo kontrol uçuş ve temel aerodinamik
bilgileri eğitimi verilir. Kişiler kurs sonunda radyo
kontrollü ve motorlu bir model uçağı yalnız kalkış ve
iniş yapabilecek düzeye gelirler. Bu kursa katılabilmeleri
için kişilerin 50$ THK Genel Başkanlığı'na bağış yapmaları
gerekir. Radyo Kontrol İmalat ve Uçuş Kursları: Kişilerden gelen taleplere göre kurs süreleri kişilerin
çalışma süreleri göre değişmektedir. Kurs süresince kişilere
ister ellerinde bulunan modeller ya da Model Uçak Okulu'nun
radyo kontrol eğitimlerin de kullanılan eğitim modellerinin
imalatı ve uçuşu, temel aerodinamik bilgileri öğretilir.
Bu kursu almak isteyenlerin THK Genel Başkanlığı'na 200
$ bağış yapmaları gerekir. Müracaat etmek için Türk Hava
Kurumu'na başvurmak gerekir.
Model Uçak Kursları: Kurs süresi 10 gündür. Kursiyerlere
FAI standartlarına göre uzay modelleri kategorisinden
herhangi bir sınıftan bir model roket yaptırılır. Ayrıca
çalışma sistemleri ve uçuş eğitimi verilir. Kursa katılabilmek
için THK Genel Başkanlığı'na müracaat edilmesi gerekmektedir. Tel Kontrol Kursları: Bu kurslarda kişilere motorlu
ve tel kontrollü sadece dairevi uçuş yapabilen bir model
uçağın uçuş veya imalat eğitimi verilmektedir. Kurslar
periyodik olarak açılmaktadır. Kurs süresi 10 gündür.
Katılmak için THK genel Başkanlığı'na müracaat edilmesi
gerekir. Başvuru Adresi
Türk Hava Kurumu Genel Müdürlüğü Atatürk Bulvarı No:33
06100 Opera-Ankara
Telefon: (+90-312) 310 48 40 / 278
Fax: (+90-312) 310 04 13