Devletin Üniter Yapısı
ve Yerel Yönetimler
Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin uniter yapısı Kurtuluş Savaşı
sırasında kabul edilen Misak-ı Millî ile belirlenmiştir.
Devlette, yasama, yürütme, yargı, hukuk ve yasa birliği vardır.
Bu birliği sağlamak, merkezi yönetimin yetki ve sorumluluğundadır.
Uniter devlet, merkezi yönetim ve yerel yönetim biçiminde
örgütlenmiştir. Yasama ve yargı dışında merkezi yönetim Başbakanlık
ve bakanlıklardan oluşur.
Türkiye Cumhuriyeti, merkezi, tek yapılı uniter devlet modelini
değil, yerinden yönetimli uniter devlet modelini benimsemiştir.
Ülkenin yönetsel hizmetleri, merkezi yönetimin yanında,
farklı yörelerde oturan halkın seçtiği kişiler tarafından
da yürütülür. Yerinden yönetim örgütleri il özel idareleri,
belediyeler ve köyler kamu tüzel kişiliğine, görev ve
yetkilere ve malvarlığına sahiptir. Yerinden yönetim
örgütleri, merkezi yönetimin yürürlüğe koyduğu yasalarla
yönetilmekte ve bu yasalar çerçevesinde çalışmalarını
sürdürmektedirler. Yerinden yönetim örgütlerinin çalışmalarında
parti çıkarlarının egemen olmaması ve eşitliğe aykırı
işlemlerin yapılmaması için "idari vesayet"
denilen denetim uygulaması getirilmiştir. Merkezi yönetim
idari vesayet yetkisini kullanırken, hukuki uygunluk
ve bazen de yerindelik denetimi yapmaktadır. Ancak idari
vesayet makamı hiçbir zaman yerel yönetimin yerine geçerek
işlem yapamaz. Örneğin, İl Genel Meclisi tarafından
alınan kararlar valinin onamasına bağlıdır.