Günümüzden 5 bin yıl öncesine ait kültürel
verilere rastlanan Bogazkale’de ilk organize devleti
kuran Hititlerin, ilk başkenti Hattuşa bulunmaktadır.
Hattuşa Anadolu’nun kalbinde, UNESCO tarafından Dünya
Kültür Mirasi Listesine alınmış ülkemizdeki 9 değerden
biridir.
Hitit uygarlığı en az Mısır Uygarlığı kadar eski ve
zengin bir uygarlıktır. Hititlerle Mısırlılar arasında
yapılan Kades Antlaşması metin tabletleri Bogazkale’de
bulunmuştur. Ayrıca, Hattuşa’nın en büyük ve etkileyici
kutsal mekanı, şehrin dışında yeralan, yüksek kayalar
arasında saklanmış Yazılıkaya Kaya Tapınağı’dır. Tapınak’ta
90’tan fazla tanrı, tanrıça, hayvan ve hayal ürünü yaratıklar
kaya yüzeyine işlenmiştir.
Bogazkale İlçesi , Sungurlu İlçesine baglı bir bucak
merkezi iken; 1987 yılında yörenin turistik durumu dikkate
alınarak ilçeye dönüştürülmüş ve Çorum’a bağlanmıştır.
İlçe olmadan önce; Bogazköy ismini taşıyan yerleşim
yeri, Çorum İlinin 82 km güneybatısındadır.
Hattuşa ve Yazılıkaya’nın keşfi 1834 yılında olmuştur.
1835-1894 yılları arasında çesitli yabancı arkeologlar
tarafından ferdi çalışmalar yapılmış ; 1904 yılından
itibaren ise Alman Dogu Kültürleri Araştırma Merkezi
tarafından kazı çalışmaları başlatılmıştır.1939 yılından
bu yana da kazılar, aralıksız olarak devam etmektedir.
Bogazkale; Hattuşa ve Yazılıkaya ören yerleri 02.10.1998
tarihinde Milli Park olarak ilan edilmiştir. Tarihçe:Bogazkale, Hitit uygarlığının başkenti
Hattuşa’nın bulunduğu şehirdir. İlk yerleşim Kalkolitik
çağda başlamış; ilk Tunç çağında Hattiler’in sonra Asur
ticaret kolonilerinin mekanı olan Hattusas, Hititler
döneminde başkent olmuştur. Böylece ilçenin gerçek tarihi,
M.Ö.2000 yıllarında başlamış olur. Kentin asıl merkezini
Büyük Kale teşkil eder. Büyük Mabet’in bulunduğu yer
ise aşağı şehir bölgesidir. Yazılıkaya Açık Mabedi de
Hitit uygarlığının en önemli bölgeleridir. Burada ele
geçirilen tabletler, tarihe ışık tutmaktadır.
Hititlerden sonra bölgeye Frigler, Medler, Galatlar,
Romalılar, Bizanslar hakim olmuştur.
1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra 1075 yılında Melik
Ahmet Gazi komutasındaki Danışmendli ordusu tarafından
Çorum Bölgesi’nin fethiyle buralara da Türk göçleri
başlar. 16. yüzyılda Türkmen boylarından Maraşlı Dulkadiroğullarından
bir grup önce Hattusas / Bogazköy’ün 3 km kuzeyindeki
Yekbaş’a yerleştirilirken, 17. yüzyılın sonunda buradan
Eski Hitit başkentinin eteğine taşınırlar.
Hattuşaş 1986 yılında UNESCO’nun “Dünya Kültür Mirasi”
listesine alınınca yörenin turistik durumu dikkate alınarak
harekete geçilmiştir. Bogazköy adıyla Sungurlu’ya baglı
bir bucak iken adı Bogazkale’ye çevrilerek 1987 yılında
Çorum’a bağlı bir ilçe haline getirilmiştir. Çorum,
binlerce yıldır çeşitli uygarlıkların yan yana ve üst
üste oluşturduğu yerli Anadolu kültür geleneğini devam
ettiren illerin başında gelir.Maddi kültür belgelerinin
zenginliği açısından adeta bir açık hava müzesi görünümünde
olan Çorum yöresi 1830’lu yillardan itibaren Avrupali
gezginlerin, bir çok yerli ve yabanci bilim adamlarının
ilgi odağı haline gelmiştir.